در پارك مجازات

نوشته : مارتین فزور / ترجمه : بهروز مرادی

اشاره:

متصد‌ّی سینما سیگارش را روشن می‌كند، درحالی‌كه می‌داند سیگار كشیدن در محل كارش ممنوع است. سپس به صحنه‌های شروع فیلمی نگاه می‌كند كه در سالن‌ِ 84 در حال پخش شدن است.
در گزارش هیئت داوران جشنواره مستند فیلم كن آمده: «در پارك مجازات، می‌رود كه به آرامی نظرها را به خود جلب كند».
بسیار دورتر از كن، در پارك مجازات، شخصی بوی مرگ به مشامش می‌رسد. ام‍ّا در سالن سینمای 84 تنها یك كویر دیده می‌شود. كویری كه در نور خونین آفتاب به سختی دیده می‌شود. و از دوردستها، نور شمع‌گونی كه به آتش می‌ماند، و سپس قلعه‌هایی پدیدار می‌شود.
در ابتدای دروازه، نزدیك پاركینگ، دهها پرچم به دق‍ّت نصب شده‌اند.
گوینده فیلم، متصد‌ّی فیلم را به یاد یكی از كارهای شكسپیر می‌اندازد. هم‌زمان او از طریق باندهای صدا كنترل می‌كند كه آیا همه چیز به خوبی پیش می‌رود؟ و سپس صدای گوینده كه می‌گوید: «در این كویر، زندگی و مرگ از هم غیر قابل تفكیك است.»
مسئولین پارك مجازات واقعاً به هیچ طریق دیگری نمی‌توانستند این همه آدم را به اینجا بكشانند. حدود هشت میلیون نفر به این منطقه سفر می‌كنند تا هیجان‌‌انگیزترین پارك جهان را از نزدیك ببینند پاركی كه برای جلب مشتری، اصلاً نیازی به تبلیغ ندارد. از این طریق، پیر و جوان از سرتاسر جهان‌ ـ برادرانه‌ ـ در كنار هم قرار می‌گیرند تا مسئله‌ای استثنایی را در زندگی خود تجربه كنند.
منتظران در صف، بلیطهای خود را تكان می‌دهند. بلیطهایی كه توسط دادگاه فدرال چاپ شده‌اند. تا لحظاتی دیگر در مهیج‌ترین پارك جهان، به روی همه افراد بالاتر از هیجده سال گشوده خواهد شد.
جولین و ویلبور مكی، از داكوتای شمالی به اینجا آمده‌اند و در ماه عسل به سر می‌برند. هنوز یك ساعت و نیم دیگر می‌بایست در صف منتظر بمانند تا نوبتشان فرا برسد. به نظر می‌رسد كه خانواده مكی هیچ‌گونه مشكلی از این بابت نداشته باشند. الآن ساعت 12 ظهر است و آنها از ساعت 9 صبح داخل صف ایستاده‌اند. بعضیها معتقدند كه انتظار طولانی‌مد‌ّت در صفهای طویل در پارك مجازات شیوه‌ای است كه هیجان بازدید‌كننده‌ها را بیشتر می‌كند. اگرچه در كاتالوگ تهیه‌شده، نسبت به زمان طولانی انتظار، هشدار لازم داده شده، اما برای بسیاری از افراد، این زمان بسیار طولانی است: 127 دقیقه برای «پرتاب به زمین»، 300 دقیقه برای «فاجعه هواپیمایی»، 500 دقیقه برای مجازات «زنای به عنف»، 45 دقیقه برای «قاتل سریالی»، 241 دقیقه برای «مرگ از طریق تزریق، 200 دقیقه برای «اتاق گاز»، 645 دقیقه برای‌ «صندلی الكتریكی»، 23 دقیقه برای «گیوتین» و غیره. اینجا می‌گویند: «صبر و انتظار كشنده است».

برنی و آلكسیانا كه اهل پنسیلوانیا هستند در دادگاه به سر می‌برند و آخرین مراحل و اوراق سفر به پارك مجازات را چك می‌كنند. اما اینجا دوستداران و بازدیدكنندگان با بلیطهای خود در انتظار به‌سر می‌برند. بازدیدكنندگان مستقیماً به‌سوی بخش جذ‌ّاب ماجرا می‌روند، در‌حالی‌كه برنی و‌ آلكسیانا می‌روند كه اصل كار را انجام دهند. ات‍ّهام آنها سرقت مسلحانه و قتل عمد است و حكم دادگاه آنها را به سوی صندلی الكتریكی فرستاده است.
اولین قسمت برنامه ‌آنها امروز بعدازظهر به همراه چند نفر از بازیگردانان انجام خواهد شد.
فردا آنها را در دادگاهی حاضر خواهند ساخت كه در آنجا حكم اعدام برایشان تقاضا خواهد گردید.

روز دوم، روز وكلاست كه تقاضا خواهند كرد مجازات محكوم تخفیف یابد.
روز سوم كه آخرین روز است، برنی و آلكسیانا در هتل مرگ اقامت خواهند كرد. هتلی كه ماههاست آنها به‌سویش نگاه می‌كنند: صندلی الكتریكی. ساعت 11 صبح، آنها را به اتاق مرگ خواهند آورد.
نیم ساعت بعد، درحالی‌كه لباسهایی سرتا پا سفید به آنها می‌پوشانند، ماده‌ای آرام‌بخش به برنی می‌خورانند. ساعت 5/12، صندلی مربوطه را آماده می‌كنند. سپس تا ساعت 2 بعدازظهر اجازه می‌دهند كه با اعضای خانواده و اولیای دم تلفنی صحبت كنند و تقاضای عفو نمایند. ساعت 3 بعدازظهر، رئیس دادگاه حكم را قرائت می‌كند و اعدام آنها آغاز می‌شود. همه این مراحل كه به‌صورت مكتوب درج شده، لحظه به لحظه فیلم‌برداری می‌شود.
برای بیان آخرین سخنان، محكوم می‌تواند به اتاق خاص‍ّی مراجعه نماید و از هر چه دلش می‌خواهد سخن بگوید؛ از ادبیات، موزیك پاپ، شعر، علم، دین و سیاست.
برنی انتخاب خودش را انجام می‌دهد و آماده صحبت كردن می‌شود. گوینده فیلم، لحظه‌ای خاموش می‌شود تا فرصتی را برای شنیدن سخنی سنگین و بامعنا در لحظه‌ای حساس مهیا نماید: «این گامی كوچك برای بشریت، اما جهشی عظیم برای یك مرد است.»
متصد‌ّی چشمانش را باز می‌كند تا بنگرد این سخن چه كسی بود. یادش می‌آید كه جمله از آن اولین كسی بود كه به كره ماه سفر كرد. و دوباره به خواب می‌رود.
برنی حق‌ّ انتخاب موزیك متن مراسم اعدام خود را نیز دارد. او برای این منظور، «راه من» اثر «فرانك سیناترا» را انتخاب می‌كند. متصد‌ّی فیلم یك‌بار دیگر چشمانش را باز می‌كند و كلاهش را آن‌چنان بر سرش محكم می‌كند كه چشمانش را نیز می‌پوشاند. 45 دقیقه دیگر تا تعویض فیلم فرصت دارد.
دوف! دوف! این صدا، شروع اعدام است. جریان برق برقرار شده است.
برنی مد‌ّتهاست كه در انتظار چنین لحظاتی بوده است و اینك تنها می‌بایست شاهد وقوع مراحل اعدام باشد، چرا كه او را محكم به صندلی الكتریكی بسته‌اند. بر اثر برقراری جریان الكتریسته در بدن برنی، عضلات او خیلی سریع سفت می‌شوند. كمرش راست، سرش بالا و انگشتانش كشیده شده‌اند و این حكایت از برقراری جریان الكتریسته در بدنش دارد. عصبهای برنی از كار افتاده‌اند و او تقریبا‌ً هیچ چیزی را احساس نمی‌كند. پشت شیشه، آلكسیانا به همسرش نگاه می‌كند و یاد آخرین جملات او می‌‌افتد كه می‌گفت: «نمی‌دانم تركیب ولت و آمپر چه بلایی سر آدم می‌آورد.»

متصد‌ّی فیلم بدون آنكه چشمانش را باز كند، ابروهایش را بالا می‌اندازد. در فرصتی كه از سكوت گوینده فیلم ایجاد شده، او اكنون می‌تواند موزیك متن را به‌خوبی گوش دهد و لذ‌ّت ببرد. به مرور زمان، این توانایی را پیدا كرده كه موزیك و سازنده آن را تشخیص دهد.
بالای سر برنی، شعله‌هایی به‌صورت جهنده نمایان می‌شود كه چون در پروتكل اعدام، چنین وضعیتی پیش‌بینی نشده، از مجری حكم، عل‍ّت آن پرسیده می‌شود. او در جواب می‌گوید كه این وضعیت به‌خاطر استفاده زیاد محكوم از نوشیدنی ـ و به احتمال زیاد قهوه ـ قبل از اجرای حكم بوده است. به‌ هر حال حكم اجرا شده بود. پزشكی كه در صحنه حاضر بود، مرگ برنی را رسماً اعلام و تأیید كرد.
قبل از غروب‌ِ این دومین روز، افراد موجود در صف صندلی الكتریكی بسیار كم شده‌اند. برخی از آنها مایلند نشستن روی صندلی الكتریكی را تجربه كنند، البته بدون اینكه اعدام شوند. برخی دیگر نیز می‌خواهند جای برنی باشند و امكان انتخاب موزیك و... را داشته باشند.
عد‌ّه‌ای نیز مایلند به جای مجریان قرار بگیرند و یا شاهد و یا تماشاچی باشند.
ساعت دیجیتال در نور خفیفی خودنمایی می‌كند. متصد‌ّی متوج‍ّه می‌شود كه وقت امروز نیز به پایان رسیده است.
و بدین ترتیب یك روز دیگر در پارك مجازات سپری می‌شود. واقعاً چه روزی! از 700 نفر موارد اعدام‌شده، 698 مورد با موفقیت انجام گرفته است. بازدیدكنندگان در‌حالی‌كه آثار رضایت در چهره‌هایشان نمایان است، به سوی پاركینگ و هتل مجموعه باز‌می‌گردند. درحالی‌كه همه آنها سی‌دی فیلمی از پارك مجازات در دست دارند تا به‌عنوان سوغات به منزل همراه ببرند. در غیر این‌صورت، چطور می‌توانند خود را مجاب كنند كه تا سر حد‌ّ مرگ می‌توانند هیجان را تجربه كنند؟