جستاري در سه گانه‌هاي شاعر اقليت

شايد يكي از اتفاقات شعر معاصر كه اميد است با پيشرفت آن شعر امروز ايران بارورتر از هميشه شود، اشعار فاضل نظري است. وي شاعري است كه تمام غزل‌سرايان معاصر را به سوي خود جلب كرده است هرچند كه مطمئناً ايراد انتقادات و گوشزدكردن آن به خود شاعر مي‌تواند وي را به اوج برساند.
برخي شعر نظري را بيشتر از ناقداني كه خود نيز شاعرند ارزش شنيدن مي‌دانند، برخي نيز شعر وي را متفاوت از جريان‌هاي شعر امروزي مي‌دانند و نگاه او به غزل را نگاهي كلاسيك مي‌دانند و غزلش را بيت‌محور.
منتقدان او بر اين باورند كه شعرهاي وي نتوانسته‌ كاركردي تازه از نشانه‌هاي غزل فارسي به دست دهد و شاعر را به لحاظ محتوا در دايره يك‌سري مفاهيم گرفتار مي‌دانند. اما بعضي استحكام و اصالت و صداي صميمي غزل را در بيت‌هايش احساس مي‌كنند و شاخص‌ترين نكته در اين اشعار استفاده از مؤلفه‌ها و بعضاً موتيف‌هايي مي‌دانند كه در شعر تكرار مي‌شوند.
رسيدن به چاپ هفتم مجموعه‌ شعرهاي «گريه‌هاي امپراتور» وي، سببي شد تا با اين شاعر معاصر به گفت‌وگو بپردازيم. هرچند كه بهتر است قبل از آغاز گفت‌وگو، شمه‌اي از حياتش را با هم مرور كنيم.
فاضل نظري شاعر معاصر، متولد 1358 شهر خمين و داراي فوق ليسانس مديريت صنعتي است. وي هم‌اكنون رئيس حوزة هنري استان تهران است و از آثار او مي‌توان به سه‌گانه‌هاي «اقليت»، «گريه‌هاي امپراتور» و «آن‌ها» اشاره كرد كه چه از ديد مخاطبش و چه از ديد منتقدانش با معروفيت‌هايي براي او همراه بود. شايد بيان بيتي از اشعارش در اينجا خالي از لطف نباشد، آنجا كه شاعر مي‌گويد: «آب طلب نكرده هميشه مراد نيست/ گاهي بهانه‌اي است كه قرباني‌ات كنند.»
گفتني است وي علاوه بر تأليف در زمينه شعر، چندين مطلب در حوزة مديريت با محتواي «ويژگي‌هاي رفتار سازماني در سازمان‌هاي فرهنگي» و «برنامه‌ريزي استراتژيك فرهنگي» كه پايان‌نامه كارشناسي ارشد وي نيز هست را در دست بازنويسي و تدوين دارد، كه قصد دارد در آينده نزديك آن را به دست چاپ بسپارد.
فاضل نظري در ابتداي گفت‌وگويش درباره شروع سه‌گانه‌هايش گفت: ««گريه‌هاي امپراتور» از تلاش‌هاي شاعر در اواخر دوره دبيرستان و سال اول و دوم دانشگاه است، اين كتاب ابتدا در سال 1382 تدوين و در بهار سال 1383 منتشر شد و زماني كه شعرهايم از سوي خانة شاعران جوان منتشر شده بود، مدتي با اقبال مواجه و در نهايت آماده تجديد چاپ شد كه من براي سپردن كتاب به ناشر ديگر، كتاب را در نوبت گذاشتم.»
نظري در ادامه سه‌گانه‌هايش افزود: «مجموعه «اقليت»، مجموعه ديگري بود كه پس از «گريه‌هاي امپراتور» به شعرهاي سروده شده توسط شاعر در طي سال‌هاي 1382 ـ 1384 مربوط است.»
وي با بيان اينكه در مجموعه «گريه‌هاي امپراتور» جنبه‌هاي حسي و عاطفي بيشتر به چشم مي‌آيد و در «اقليت» حرف‌ها گوياترند، افزود:« در «گريه‌هاي امپراتور»
لحظه‌ها و درگيري‌هايي كه در فضا شكل مي‌گيرد، سطح گفت‌وگوها و حتي شكايت‌هايي كه مطرح مي‌شود بيشتر بيانگر احساس و عاطفه است در حالي كه در «اقليت» گام ديگري از شعر نمايان شده و استفاده از احساس به حداقل رسيده و جاي اين خلأ را، حرف‌ها گرفته‌اند.»
اين شاعر معاصر با اشاره به اينكه چاپ اول كتابش توسط يكي از انتشارات كشور را مناسب نمي‌دانست، خاطرنشان كرد: «زماني كه تصميم گرفتم كتاب‌هايم را به دست ناشر خصوصي بسپارم حوزه هنري چاپ كتاب‌هايم را به عهده گرفت، هم‌زمان با انتشار دو تا از كتاب‌هايم توسط انتشارات سوره مهر، كتاب سوم من با عنوان «آن‌ها» سر و شكل مناسبي يافته بود، پس از آنكه يك سال از انتشار كتاب‌هايم گذشت، مجموعه شعر «آن‌ها» به دست چاپ سپرده شد.»
نظري در ادامه تصريح كرد: «مجموعه «آن‌ها» جمعي بين احساس و انديشه است و در واقع از هم‌انديشي حرف‌ها و انديشه‌ها و افكار خيال شاعرانه در هر گونه كه مخاطب خاص خود را نيز دارد، شكل گرفته است.»
نظري با اشاره به پيشنهاد مجموعة انتشارات ـ با توجه به استقلال خود مجموعه‌ها ـ از خلق سه‌گانه‌‌شدن اشعارش صحبت به ميان آوردو گفت: «اين سه مجموعه شعر، سه‌گانه‌اي را به وجود آوردند كه از يك فرمت واحد پيروي مي‌كند و در واقع به سه‌گانه‌هاي نظري تبديل شده است كه اتفاق خوشايندي است.»
وي با بيان اينكه در اين روزگار عجيب و غريب تيراژ كتاب‌ها در اين حدّ با آن چيزي كه شاعر مدّ نظرش است فاصله دارد، پُرفروش‌‌شدن كتاب‌هاي مجموعه اشعارش را تنها به خاطر لطف خدا دانست.
نظري در پاسخ به پرسشي كه آيا مجموعه شعر جديدي در حال انتشار دارد يا نه؟، گفت: «تاكنون بعد از انتشار سه‌گانه شعرهايم، شعري نگفته‌ام و اصراري براي سرودن شعر نيز ندارم. در واقع روزي حرف‌ها نيز تمام مي‌شوند.»
وي در پايان از انتشار كتاب جديدش كه مجموعه‌اي نثر است و بازخواني متون كهن را نيز برعهده دارد خبر داد و افزود: «اين اثر چيزي بين فلسفه و موعظه‌ها است و در واقع در پي نوعي بازانديشي فلسفي از متون كهن با محتواي موضوعات اخلاقي است.»
گفتني است سه‌گانه‌هاي فاضل نظري شامل مجموعه شعر‌هاي «گريه‌هاي امپراتور»، «اقليت» و «آن‌ها» است كه اخيراً مجموعه «گريه‌هاي امپراتور» به هفتمين چاپ خود رسيده است. همچنين مجموعه «اقليت» و «آن‌ها» نيز به ترتيب به چاپ پنجم و دوم رسيده است.